Decubitus

  • Omschrijving
  • Wondzorg
  • Adviezen voor de patiënt en preventie
  • Producten

Patho-physiologie
Decubitus ontstaat door vasculaire compressie (samendrukken van de bloedvaten) op een specifiek deel van het lichaam, meestal een benig uitsteeksel, doordat het betreffende lichaamsdeel op een ondersteuning rust, zoals een bed of een stoel. Het ulcus wordt gevormd bij ischemische necrose (bloedtekort door toevoerbeperking) van de huid en het onderhuidse weefsel. Verschillende factoren dragen bij aan de ontwikkeling van decubitus. Deze kunnen extrinsiek zijn (onafhankelijk van de patiënt) of intrinsiek (afhankelijk van de conditie van de patiënt).

Intrinsieke risicofactoren
• Leeftijd
• Immobiliteit
• Slechte conditie van de huid
De huidweerstand vermindert door het ouder worden, door het langere tijd behandelen met corticosteroïden en door een verslechterende conditie .
• Aandoeningen die zorgen voor een verminderde gevoeligheid
o Gevoelsstoornis en motorische controle
o Anesthesie (gevoelloosheid), hypesthesie (verminderde gevoeligheid)
o Aandoeningen van de ruggengraat en neurologische aandoeningen
o Neurologische aandoeningen, waardoor pijnsignalen niet gevoeld worden, in combinatie met overmatige belasting en reflexbewegingen die leiden tot houdingsveranderingen.
• Ziekten die hiermee samengaan
Hypoxie (verminderd zuurstofgehalte) door een aandoening van het vaatstelsel en/of veneuze insufficiëntie (de aders kunnen vocht en afvalstoffen onvoldoende afvoeren), diabetes,
kanker, infectie, bloedarmoede en hyperthermie (hoge koorts) zijn allemaal risicofactoren.
• Incontinentie
Maceratie (verweking van weefsel), door zowel urine- als ontlastingsincontinentie, kan wonden tot gevolg hebben.
• Voedingsstatus
Slechte voedingsgewoonten blijken grote risicofactoren bij het ontwikkelen van decubitus. Het behandelen van decubitus moet samengaan met een goed dieetmanagement.

 

Extrinsieke risicofactoren
Bij lokale weefselschade spelen drie factoren mee:
• Druk
Druk is een kracht die loodrecht op een bepaald gebied van levend weefsel wordt uitgeoefend. Deze druk is met name gericht op benige uitsteeksels, waar zachte weefsels tussen het bot en de onderliggende ondersteuning wordt samengedrukt. Deze drukkracht correspondeert met de verdeling van het lichaamsgewicht over het contactoppervlak.
• Wrijfkrachten
Wrijving ontstaat als er druk ontstaat tussen twee oppervlakken die door beweging met elkaar in contact komen. Deze kracht is vaak verantwoordelijk voor het ontstaan van de wond.

• Schuifkrachten
Dit zijn krachten die glijding en torsie (draaiing) van de onderliggende lagen veroorzaken Dit komt met name voor bij een instabiele, halfzittende positie, waarbij de onderliggende lagen worden blootgesteld aan een knedende kracht.

 

Frequentie
Decubitus vormt een potentieel probleem wanneer patiënten langere tijd immobiel zijn. Vaak heeft een patiënt behalve een drukulcus nog een of meerdere andere medische aandoeningen, die de behandeling en genezing kunnen beïnvloeden. Onder deze andere aandoeningen vallen diabetes en hartziekten.
Decubitus komt veel voor bij patiënten in instellingen voor acute en chronische zorg. Uit onderzoeken lijkt duidelijk te worden dat gemiddeld 3 tot 10% van de gehospitaliseerde patiënten drukulcera heeft en 2,7% nieuwe drukwonden ontwikkelt. (lees meer)

Lees meer
Cijfers van een nationaal onderzoek in Amerika laten het volgende zien:
Intensive care afdelingen scoorden met 21,5% het hoogst onder de verschillende ziekenhuizen
In ziekenhuizen waar acute zorg geleverd wordt, was dit 14,8%, waarvan 7,1% ontstond tijdens het ziekenhuisverblijf
Decubitus kwam het meest voor bij patiënten tussen de 71 en 80 jaar (29%)
Het voorkomen van decubitus in zorginstellingen voor een langer verblijf wordt geschat op 11 tot 30%. Onder patiënten met neurologische beschadigingen komt decubitus voor met een frequentie van 7 tot 8% per jaar, met een geschat risico voor de rest van hun leven van 25 tot 85%.
Recente bevindingen uit een Duits onderzoek laten zien dat tussen 2002 en 2008 het aantal gevallen van decubitus is gedaald van 12,5% naar 5%, waarschijnlijk door een beter preventief beleid.

 

Localisatie
80% van de drukulcera komt voor op het sacrum (heiligbeen) of de hielen. (Lees meer)

 

Classificatie
Drukulcera kunnen worden geclassificeerd door anatomie of kleur.
Classificatie door anatomie
Decubitus kan onderverdeeld worden in verschillende categorieën. Decubitus komt voor in verschillende categrorieën, die elkaar niet noodzakelijkerwijs opvolgen.
• Categorie 0: Omkeerbare rode plek

• Categorie 1: Aanhoudende roodheid van het gebied: niet weg te drukken erytheem (roodheid van de huid)

• Categorie 2: Onomkeerbaar rood gebied met een oppervlakkige leder-opperhuid ulcus

• Categorie 3: Weefselnecrose

• Categorie 4: Diepe decubitus

 

Classificatie op kleur
Deze eenvoudige, door de zorgverleners gehanteerde classificatie, wordt beoordeeld aan de hand van het uiterlijk van de wond. De kleur bepaalt grofweg het ontwikkelingsstadium van de wond, traditioneel worden de volgende vier stadia gehanteerd:
• Zwart voor necrose (afsterving)
• Geel voor dood weefsel
• Rood voor granulatie (korrelige weefselvorming)
• Roze voor epithelialisatie (hermetische afsluiting van het wondoppervlak door epitheelcellen)
De medisch specialist in het ziekenhuis beoordeelt het percentage per kleur van het wondoppervlak en bepaalt welke kleur op het wondbed de overhand heeft. Deze techniek is nuttig binnen een organisatie om de communicatie en informatieoverdracht te vereenvoudigen. Het kan ook een aanvulling zijn op een andere evaluatiemethode, zoals het digitaal uitwisselen van beelden, maar dit vergt oefening en is moeilijk te reproduceren.
Het genezen van decubitus
Hoe eerder de behandeling gestart wordt, hoe beter. Als een ulcus zich eenmaal begint te ontwikkelen naar een ernstiger stadium, wordt de behandeling moeilijker en treden eerder complicaties op.
• Met de juiste behandeling genezen de meeste ulcera in stadium 1 en 2 binnen een aantal weken.
• Genezing van decubitus in stadium 3 en 4 duurt vaak maanden. Ook al gaat de genezing langzaam, door voortdurende zorg en behandeling kunnen complicaties, zoals verdere weefselschade, infecties en pijn voorkomen worden.

 

 

 

 

De eerste stap is om een goede beoordeling te maken betreffende de locatie, fase, grootte, staat van het wondbed, mate van exsudaat, pijn en de staat van het omliggend weefsel betreffende de decubitus.

Decubitus moet regelmatig opnieuw worden beoordeeld (dagelijks of ten minste wekelijks). Als de toestand van de patiënt of van de wond verslechtert, moet het behandelplan zo snel mogelijk opnieuw worden geëvalueerd. Eventuele complicaties ten gevolge van onderliggende gezondheidsproblemen van de patiënt moeten worden aangepakt om het succes van genezing te verbeteren.

 

Debridement

Het is belangrijk om decubitus waarbij debridement nodig is dagelijks te toetsen op complicaties.

Klik hier voor meer informatie

Om het genezingsproces te bevorderen wordt niet levensvatbaar (necrotisch) weefsel bij decubitus wonden vaak verwijderd. Debridement helpt het risico op een infectie te verlagen en helpt de exacte omvang van de wond te bepalen.

Debridement wordt gecontra-indiceerd bij de volgende gevallen:

  • Ischemische wonden met een droge necrotiserende hiel
  • Stollingsstoornissen

Er worden verschillende methoden gebruikt voor debridement:

  • Autolitisch debridement, hierbij wordt gebruik gemaakt van lichtaamseigen enzymen en wondvocht. Autolitisch debridement houdt het gezonde weefsel intact. In een vochtige omgeving met een niet occulsief of semi-occlusief verband vindt een natuurlijk voorkomend fysiologisch proces plaats.
  • Chemisch debridement, welk wordt bewerkstelligd door een topische toepassing van enzymen, zoals collagenase en denatureringsmiddelen zoals natriumhypochloriet die niet selectief is.
  • Chirurgisch debridement omvat de conservatieve, sequentiële verwijdering van avasculair weefsel met behulp van steriele scalpel of schaar en pincet die wordt uitgevoerd door een chirurg in de operatiekamer.
  • Andere technieken zijn: laseren, hydrojets, maden, honing etc.
  • Maak wonden indien nodig schoon met water of een fysiologische zoutoplossing. Gebruik zo min mogelijk mechanische kracht bij het schoonmaken of schoonsproeien van de decubitus.
  • Douchen mag. Sproeien / uitspuiten van de wond kan nuttig zijn voor het reinigen van een diepe wond.
  • Antiseptica worden niet gebruikt om de wond schoon te maken, maar helpen een bacteriële infectie tegen te gaan. Antiseptica dienen enkel gebruikt te moeten worden voor een bepaalde periode totdat de wond vrij is van infectie.
  • Verbanden behoren te worden gebruikt volgens de instructies van de fabrikant. Frequente verwijdering van verbanden kan schade veroorzaken aan het wondbed, waardoor het in meeste gevallen niet nodig is om verbanden dagelijks te vervangen. Regelmatig observeren en herevalueren van de decubitus geeft inzicht in de genezing en het behandelplan kan naar aanleiding hiervan indien nodig worden gewijzigd.
  • Indien een zilververband wordt gebruikt dient het verband elke 1 tot 3 dagen te worden vervangen, afhankelijk van de mate van exsudaat en de staat van het wondbed.
    • Wij adviseren ten minste 2 weken gebruik te maken van zilverbanden, waarna een herevaluatie kan plaatsvinden met als gevolg dat het behandelplan gewijzigd kan worden.
    • Gemiddeld wordt aanbevolen om een geïnfecteerde wond 4 weken lang te behandelen met een zilververband.
  • De wond reinigen en debridement zijn belangrijk bij decubitus om een infectie te helpen voorkomen.
  • De wondranden dienen droog en schoon te worden gehouden. Dit is met name het geval indien de wond is ontstaan door incontinentie. Indien de wond is geïnfecteerd moet er worden begonnen met een passende antibioticabehandeling.

Pijn

Decubitus kan een grote fysieke en psychologische impact hebben op de patiënt, die de kwaliteit van leven sterk kan verminderen.

Klik hier voor meer informatie

Fysieke pijn door een decubitus is een van de grootste factoren die de kwaliteit van leven van de patiënt aan kunnen tasten. Er kan pijn ontstaan tijdens de behandeling van de wond, zoals bij het reinigen van de wond of tijdens de verbandwisselingen. Ook kan pijn ontstaan als de patiënt geen juiste ondersteuning / positionering heeft. Ontstekingen en infecties kunnen ook zorgen voor pijn.

Decubitus kan ook een sterk negatieve psychologische invloed uitoefenen op de patiënt omdat decubitus negatieve invloeden kunnen uitoefenen op het sociale leven van de patiënt, waaronder:

  • Sociaal isolement
  • Negatief zelfbeeld
  • Angst en depressie
  • Het verliezen van onafhankelijkheid als gevolg van de benodigde dagelijkse verzorging

These advices or recommendations do not replace expert opinion based on a full diagnosis.

Een goede verzorging van de huid is cruciaal om decubitus te helpen voorkomen. Het is dan ook belangrijk om de huid elke dag te controleren op wonden of risico’s op wonden en om de huid schoon en droog te houden. Het is belangrijk om de huid bij benige uitsteeksels voorzichtig te behandelen en in te vetten indien de huid erg droog is.

Het is belangrijk om druk te voorkomen op risico plaatsen voor decubitus of op plekken waar zich al een wond heeft gevormd.

Klik hier voor meer informatie

Beweging en het regelmatig wisselen van zit/lig positie van de patiënt helpt om:

  • Decubitus te helpen voorkomen op de risico plaatsen.
  • De druk te verlagen op ontwikkelde decubitus plaatsen wonden van categorie 1 en 2.

Om de druk te ontlasten:

  • Voorzie in een goede lig / zit ondersteuning: een goed matras etc.
  • Herpositioneer patiënten die in bed liggen elke 2 uur en patiënten die in een stoel zitten elk uur.
  • Verlaag de druk op de hielen of benige uitsteeksels – gebruik bijvoorbeeld kussens.
  • Reposition patients in chairs every hour
  • Plaats een kussen tussen de benen als de patiënt op zijn / haar zij ligt.
  • Voorkom frictie.

Het is belangrijk dat plaatsen waar benige uitsteeksels dicht op het huidoppervlakte liggen regelmatig worden gecontroleerd op de eerste tekenen van decubitus vorming, waarbij de (niet) wegdrukbare roodheid van de huid kan worden teruggedraaid. Decubitus kan snel ontstaan. Het gebruik van Sanyrene heeft aangetoond dat de kans op het ontstaan van decubitus met 50% verminderd. Het is geïndiceerd voor gebruik op de huid van patiënten met risico op het ontstaan van decubitus.

  • Één keer sprayen op de risicoplaats (zoals hielen, heupen, stuit, schouders, oren) en met de vingertoppen 1 minuut lang verdelen over de huid
  • Herhalen voor elke wisselligging of minimaal 3 keer per dag (liefst 4 tot 5 keer).
  • Alleen gebruiken op een intacte huid.

Er zal zorgvuldige aandacht moeten worden besteedt aan de voeding en voedingstoestand van de patiënt.


These advices or recommendations do not replace expert opinion based on a full diagnosis.

Preventie

picto_prevent
  • Sanyrene

Behandeling

Zuiveren Reinigen Versnellen Sluiten
  • UrgoTul SSD
  • Urgocell Silver

 

  • UrgoClean
  • UrgoClean Rope
  • UrgoStart Tul
  • UrgoStart
  • UrgoTul
  • UrgoTul Lite
  • UrgoTul Lite Border
  • UrgoTul Foam
  • UrgoTul Foam Border

 


These advices or recommendations do not replace expert opinion based on a full diagnosis.

 Download decubitus Richtlijn

DECUBITUS P1 DECUBITUS P2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Last update : September 5, 2017